Mỹ và Canada đi những bước sai lầm

Mark Carney và Tập Cận Bình

Sau chuyến viếng thăm Trung Quốc trong trung tuần tháng 1/2026, thủ tướng Canada Mark Carney tuyên bố :

“We came to Beijing for Canada to forge a new strategic partnership with China — we’ll be returning with a new trade agreement and billions of dollars in export markets unlocked for Canadian workers.”

Chúng tôi đến Bắc Kinh để Canada xây dựng một quan hệ đối tác chiến lược mới với Trung Quốc-chúng tôi sẽ trở về với một thoả hiệp thương mại mới và (đem lại) hàng tỉ đô la trong thị trường xuất cảng được tháo khoán cho công nhân Canada.

Từ lâu rồi, các chính trị gia Tây Phương vẫn không hiểu rõ bản chất những lãnh tụ cộng sản Á Châu. Vì vậy họ đã bị lừa gạt trong mọi hiệp ước chính trị, kinh tế, xã hội, môi trường…ký kết với các nước cộng sản Á Châu. Với Cộng sản Việt Nam họ bị qua mặt trong hiệp định Geneva 1954, Paris 1973, thỏa thuận nhân quyền Liên Hiệp Quốc…Với cộng sản Trung Quốc họ đá Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan) ra khỏi LHQ để đưa Trung Cộng vào phá bỉnh biết bao nhiêu nghị quyết đúng đắn của Hội Đồng LHQ qua quyền phủ quyết của Trung Cộng. Trung cộng ký hiệp ước về môi trường nhưng lại là một nước gây ô nhiểm nhứt trên thế giới.

Là một thể chế độc tài, Trung Quốc là kết hợp của truyền thống lâu đời: vua chúa là thiên tử (con trời) và lý thuyết cộng sản: đảng lãnh đạo độc tôn nên người dân sống như nô lệ của tập thể đảng viên. Ngày xưa, họ bị cai trị bởi một gia tộc, bây giờ họ bị bốc lột bởi đảng cầm quyền tự xưng.

Giao thương với một đất nước như vậy chỉ giúp cho thành phần cầm quyền của chế độ làm giàu trên mồ hôi, nước mắt của người dân nước đó, như vậy là bất nhân. Tư bản Tây Phương nhứt là tư bản Mỹ vì muốn tăng gia lợi nhuận đồng loã với các chính quyền cộng sản tận dụng công nhân giá rẻ ở các nước đó vô hình chung vực dậy một Trung Quốc lạc hậu mấy chục năm trước mà hiện nay thành cường quốc kinh tế thứ hai trên thế giới, một hiểm hoạ toàn cầu.

Chính quyền của đảng Dân Chủ ở Mỹ từ Clinton, Obama đến Biden đã dung dưỡng cho cộng sản Trung Quốc tiếp tục bành trướng: từ quần áo, đồ gia dụng đến cái iphone cực kỳ tinh xảo đều “made in China”. Trong thời gian đó, Trung Quốc coi thường Mỹ ra mặt, Obama đến thăm Trung Quốc không thảm đỏ và chỉ một quan chức nhỏ ra đón, hải quân Trung Quốc chiếm hầu hết các đảo ở biển Đông coi đó như ao nhà.

Tổng thống Mỹ Donald Trump

May thay, dân chúng Mỹ ý thức hiểm hoạ Trung Quốc nên đã hai lần bỏ phiếu cho Trump làm tổng thống mà chủ trương MAGA (made America great again) lấy lại vị thế đệ nhứt cường quốc trên thế giới trở về cho nước Mỹ. Để lấy lại cân bằng thương mại quốc tế, tổng thống Trump điều chỉnh thuế quan cho hợp lý nhứt là đối với Trung Quốc.

Tuy nhiên, đối với các nước đồng minh truyền thống, tổng thống Trump thiếu sự du di trong chánh sách thuế quan đặc biệt là nước láng giềng thân thiết nhứt: Canada.

Chúng ta phải biết 75% hàng xuất cảng của Canada là qua Mỹ. Giao thương giữa hai nước trị giá 1000 tỷ đô la hàng năm nghĩa là 3,6 tỷ mỗi ngày (theo thống kê năm 2023). Canada xuất cảng sang Mỹ: thép, nhôm, gỗ, giấy, xe hơi, nông phẩm, dầu thô, thịt bò…

Mỹ, Canada và Mexico đã ký hiệp định tự do mậu dịch : NAFTA (1994-2020) rồi USMCA (2020- nay) khi ông Trump lên làm tổng thống lần thứ hai, ông ta có ý định rút khỏi hiệp định đó và nâng thuế quan hàng nhập cảng từ Canada lên 25% lấy lý do Canada chuyển fentanyl và thành phần khủng bố sang Mỹ..

Trump đã có những lời lẽ thiếu ngoại giao khi gọi cựu thủ tướng Canada Trudeau là thống đốc thứ 51 của Hoa kỳ và nhiều lần từ chối tái thương lượng thuế quan với tân thủ tướng Canada Mark Carney .

Thủ tướng Canada Mark Carney

Nói về chuyện Canada giao thương với Trung Quốc, các bình luận trên những nền tảng mạng xã hội như X, Instagram, Facebook… cũng như trên báo chí cho rằng Trump đã đẩy Canada vào vòng tay Trung Quốc và Carney đã rước tướng cướp vào nhà. Carney hạ thuế quan nhập cảng xe điện Trung Quốc từ 100% xuống còn 6,1% để giá mỗi xe chỉ còn dưới 35 ngàn đô la Canada cạnh tranh với xe Tesla của Mỹ nhưng sự an toàn của người mua xe có bảo đảm không khi phiên bản Việt Nam của xe điện Trung Quốc là Vinfast liên tiếp gây những tai nạn cho người sử dụng?

Quả thật, Mỹ và Canada đã đi những bước sai lầm khi xem bạn là thù và rước thù làm bạn. Mong rằng hai nhà lãnh đạo của hai nước anh em nghĩ lại.

H C A

(18/1/2026)