Nữ văn sĩ Nguyễn Thị Hoàng và những mối tình học đường

Vào hậu bán thập niên 1960, tôi dạy học ở trường trung học công lập Vĩnh Bình (Trà Vinh). Nhà trường thường tổ chức các buổi thuyết trình về các đề tài khoa học hay văn chương để khuyến khích các em học sinh tham gia thảo luận. Tôi có thuyết trình đề tài "Vườn Hoa Toán Học" để cổ động các em cấp lớp đệ tứ thấy những ưu thế trong việc học toán khi theo đuổi các ngành khoa học sau này dù rằng nhiều người quan niệm đó là một môn học khó và khô khan. Trong khi đó một thầy dạy Quốc Văn thuyết trình để kêu gọi các em học ban C (ban Văn Chương). Kết quả, niên học sau, số lớp đệ tam ban B (ban Toán) nhiều hơn các ban khác.

Một dịp khác, một bạn đồng nghiệp khác của tôi, dạy Triết làm một buổi thuyết trình " Nhận định về tác phẩm Vòng Tay Học Trò của Nguyễn Thị Hoàng". Hôm đó mọi người thảo luận rất sôi nổi. Cử toạ chia ra hai phe; một phe lên án tác phẩm là phi đạo đức: cô giáo không được yêu học trò; phe còn lại cho rằng tình yêu không có ranh giới. Gần 60 năm đã trôi qua kể từ buổi thuyết trình về tác phẩm nổi tiếng như một quả bom nổ trong giới học đường và ngoài xã hội thời đó, bây giờ chúng ta thử nhìn lại một cách khách quan về con người và những cuộc tình của tác giả trước và sau khi viết Vòng Tay Học Trò cũng như phân tích tác phẩm đó. 

Nữ sĩ Nguyễn Thị Hoàng

Nguyễn Thị Hoàng sinh năm 1939, tại Huế. Người ta thường nói gái Huế rất lãng mạn và đa tình .

Bà học trung học Đệ Nhất Cấp ở trường Ðồng Khánh, Huế. Năm 1957 gia đình bà chuyển vào Nha Trang, học trường trung học Võ Tánh Nha Trang

Mối tình học đường thứ nhứt: trò gái yêu thầy giáo(khoảng cuối thập niên 1950)

Nhà giáo Cung Giũ Nguyên

Năm học lớp Đệ Nhị ở trường Võ Tánh xảy ra mối tình giữa nữ sinh Nguyễn Thị Hoàng với nhà văn, nhà giáo Cung Giũ Nguyên, lớn hơn bà ba mươi tuổi. Hậu quả bà sinh một đứa con gái đặt tên Cung Giũ Nguyên Hoàng, chuyển cho bà Nguyên nuôi vì bà này không có con.

Gia đình kiện ông Nguyên tội dụ dỗ gái vị thành niên. Trước toà, Nguyễn Thị Hoàng đứng ra nhận trách nhiệm: “không hề bị dụ dỗ”, vị giáo sư được trắng án. Vụ án nầy xôn xao dư luận ở Nha Trang và báo chí ở Sài Gòn khai thác tối đa mối tình thầy trò, tuổi tác so le! 

Macron và cô giáo

Chúng ta có thể hiểu hiện tượng trò thầm yêu thầy hay cô giáo là rất phổ biến trong học đường vì đối với các học sinh ở tuổi mới lớn các em xem thầy, cô là thần tượng: kiến thức và uy nghiêm. Với thời gian tình yêu vụng dại đó có thể chóng tàn lụi nhưng cũng có thể tồn tại lâu hơn hay cuối cùng đi đến sự kết hợp như trường hợp tổng thống thóing.Emmanuel Macron và cô giáo Brigitte ((lớn hơn 23 tuổi) của ông.

Mối tình học đường thứ hai : cô giáo yêu trò trai ((khoảng 1962–1963 tại Đà Lạt)

Năm 1960, Nguyễn Thị Hoàng vào Sài Gòn học Đại Học Văn Khoa, rồi Luật, được ít lâu bỏ dở, làm thư ký riêng cho một tỷ phú. Năm 1961, bà bỏ việc, dạy Việt và Anh văn.1962 bà lên Đà Lạt, dạy trường trung học Trần Hưng Đạo; tại đây xẩy ra mối tình giữa cô giáo đệ nhất cấp Nguyễn Thị Hoàng và Mai Tiến Thành, học sinh lớp 12,

Mối tình của Nguyễn Thị Hoàng và Mai Tiến Thành xảy ra khi cô giáo Nguyễn Thị Hoàng dạy ở trường trung học Trần Hưng Đạo, Đà Lạt. Bà sống cô đơn trong ngôi nhà lớn (trên lầu), thuê của Linh Mục người Pháp gần như hoang phế và cậu học trò (nhỏ hơn khoảng sáu tuổi) ở trọ tấng dưới, kết quả, theo nhà văn Thụy Khê: " Bà Sanh một con gái tên Mai Quỳnh Chi (giao cho mẹ của Thành nuôi)” nhưng sau Thành mang về cho chị là Điệp nuôi.

Phần Mai Tiến Thành về sau có viết cuốn Tiếng Nói Học Trò. Mai Tiến Thành nhập ngũ và phục vụ ở Quân Đoàn II, qua đời tháng 10 năm 2008 tại Little Saigon, Hoa 

Đây là mối tình cấm kỵ, được coi là nguyên mẫu chính cho tiểu thuyết Vòng tay học trò (ký bút danh Hoàng Đông Phương, đăng kỳ trên Bách Khoa rồi xuất bản 1966, gây chấn động văn đàn miền Nam vì chủ đề cô giáo – học trò). Hai nhân vật chính là cô giáo Tôn Nữ Quỳnh Trâm và cậu học trò Nguyễn Duy Minh.

Mai Tiến Thành

Trong cuộc phỏng vấn của Jimmy TV năm 2025, Nguyễn Thị Hoàng tiết lộ nữ tài tử Kiều Chinh định thực hiện một cuốn phim phỏng theo tiểu thuyết Vòng Tay Học Trò với Kiều Chinh vai Trâm và Nguyễn Chánh Tín vai Minh, nhưng dự tính không thành.

Jimmy TV phỏng vấn Nguyễn Thị Hoàng

Mối tình thứ 3: thầy giáo và cô giáo lấy nhau. 

Tôi vẫn gọi đây là mối tình học đường dù không xảy ra trong một ngôi trường như hai mối tình trước nhưng cả hai nhân vật trong mối tình này từng làm nghề dạy học. 

Năm 1963, Nguyễn Thị Hoàng trở về Sài Gòn. Bà viết Vòng Tay Học Trò tại Sài Gòn trong vòng một tháng, ký bút hiệu Hoàng Đông Phương, gửi đăng trên Bách Khoa từ số 169 (15/1/1964) đến số 192 (1/5/1965). Tiếp đó, Nguyễn Thị Hoàng kết hôn với Nguyễn Phúc Bửu Sum (gốc Huế, cùng tuổi, qua đời năm 2022), giáo sư triết và có với nhau 5 con. Cả hai về sống ẩn dật ở vùng Bình Định, Hoàng làm việc cho hãng nhuộm Sincovina ở thị xã An Nhơn.

Năm 1966, ký giả văn học Lê Phương Chi người giúp đỡ nhà xuất bản Kim Anh, tìm gặp tác giả để điều đình in tác phẩm Vòng tay học trò, sách đoạt thành công kỷ lục, tái bản 4 lần trong vài tháng. 

Tháng 11/1967, Nguyễn Thị Hoàng cùng chồng lập nhà xuất bản Hoàng Đông Phương, 

Cũng trong thời gian này, bà tổ chức cho chồng trốn lính, sau đó, bị truy nã, gia đình lánh về Long Xuyên, ở một nơi hẻo lánh, lập Trại Đá Mềm... bà chỉ trở lại Sài Gòn khoảng 1975. 

Sau năm 1975, bà cùng gia đình đi kinh tế mới rồi mưu sinh ở Suối Dầu, tỉnh Khánh Hòa ba năm”. Trở lại Đà Lạt, sống ẩn dật, theo người bạn cho biết, bà hút thuốc liên tục và thích uống rượu giải sầu. 

Năm 1990 bà xuất hiện với tác phẩm Nhật Ký Của Im Lặng. Năm 2020, ấn hành tập thơ Mây Bay Qua Trời Xưa và văn với Trên Thiên Đường Ký Ức. 

Tác phẩm đã in: 

Nguyễn Thị Hoàng đã in hơn 30 tác phẩm, còn khoảng 10 cuốn chưa xuất bản.

Truyện dài: Vòng tay học trò (Kim Anh, 1966), Tuổi Sài Gòn(Kim Anh, 1967), Ngày qua bóng tối (Văn, 1967), Vào nơi gió cát (Hoàng Đông Phương, 1967), Về trong sương mù (Thái Phương, 1968), Một ngày rồi thôi (Hoàng Đông Phương, 1969), Cho đến khi chiều xuống (Gió, 1969), Đất hứa (Hoàng Đông Phương, 1969), Tiếng chuông gọi người tình trở về (Sống Mới, 1969), Vực nước mắt (Gió, 1969), Vết sương trên ghế đá hồng(Hoàng Đông Phương, 1970), Tiếng hát lên trời (Xuân Hương, 1970), Trời xanh trên mái cao (Tân Văn, 1970), Bóng người thiên thu (Hoàng Đông Phương, 1971), Bóng tối cuối cùng (Giao Điểm, 1971), Tình yêu, địa ngục (Nguyễn Đình Vượng, 1971), Định mệnh còn gõ cửa(Đồng Nai, 1972), Bây giờ và mãi mãi (Đời Mới, 1973), Năm tháng đìu hiu (Đới Mới, 1973), Trời xanh không còn nữa (Đời Mới, 1973), Tuần trăng mật mầu xanh(Đồng Nai, 1973), Buồn như đời người (Đời Mới, 1974), Chút tình xin lãng quên(Trương Vĩnh Ký, 1974) Cuộc tình trong ngục thất(Nguyễn Đình Vượng, 1974), Nhật ký của im lặng (Đồng Nai, 1990)...

Truyện ngắn: Trên thiên đường ký ức (Hoàng Đông Phương, 1967), Mảnh trời cuối cùng (Hoàng Đông Phương, 1968), Cho những mùa xuân phai (Văn Uyển, 1968), Dưới vầng hoa trắng (Sống Mới, không đề rõ năm), Bóng lá hồn hoa (Văn, 1973)...

Thơ: Sầu riêng (1960), Kiếp đam mê (1961), Thi ca và nhục cảm(1967).

Nhận định chung của các độc giả về tác phẩm nổi bật nhứt của Nguyễn Thị Hoàng: Vòng Tay Học Trò

-Được xem là tiểu thuyết hiện sinh, táo bạo vì mô tả trực diện cảm xúc và dục vọng của người phụ nữ, thách thức quan niệm thầy–trò và chuẩn mực đạo đức thời đó.

-Giới trẻ đón nhận nồng nhiệt, coi như tiếng nói của thanh xuân; nhiều người lớn và báo chí chỉ trích là “đồi trụy”.

-Giọng văn giàu cảm xúc, bóng bẩy, giàu chất thơ – đặc trưng của Nguyễn Thị Hoàng. Tác phẩm không chỉ kể chuyện tình mà còn phản ánh sự vật lộn nội tâm của cá nhân giữa khát vọng sống thật và áp lực xã hội.

Huỳnh Công Ân

September 5/2026

Tài liệu tham khảo:

-Thuỵ Khuê:Nguyễn Thị Hoàng, người yêu muôn thuở (Paris 10/2018)

-Vương Trùng Dương (Trang Việt Luận)